
Học PLC có thể bắt đầu bằng một bài tập băng tải đếm sản phẩm. Yêu cầu là khi có lệnh chạy, băng tải đưa sản phẩm qua cảm biến và dừng khi đủ năm sản phẩm. Bài này hướng dẫn sinh viên tự động hóa đi từ mô tả yêu cầu đến bảng kiểm thử trên phần mềm mô phỏng. Bạn có thể làm bài mà chưa cần bộ PLC vật lý.
1. Viết yêu cầu trước khi học PLC trên mô hình
Giả sử băng tải bắt đầu ở trạng thái chờ và bộ đếm bằng 0. Khi người vận hành bấm Start, băng tải chạy. Mỗi lần sản phẩm đi vào vùng phát hiện của cảm biến khi băng đang chạy, bộ đếm tăng một đơn vị. Khi đếm đủ năm, mô hình dừng và giữ nguyên số đếm để người vận hành kiểm tra.
Chốt thêm ba quy ước cho bài mô phỏng. Stop ưu tiên hơn Start nếu hai lệnh xuất hiện cùng lúc. Khi tạm dừng, số đếm được giữ để tiếp tục lô. Reset chỉ xóa số đếm khi băng tải đang dừng, sau đó cần một lần bấm Start mới để chạy lại. Đây là các quy ước của bài tập, còn thiết bị thật tuân theo thiết kế và quy trình của đơn vị phụ trách.

2. Lập bảng I/O cho bài tập băng tải
Ghi bốn đầu vào logic gồm Start, Stop, Reset và tín hiệu cảm biến phát hiện sản phẩm. Đầu ra trong mô phỏng là lệnh chạy băng tải và đèn báo đủ lô. Giá trị đang đếm là dữ liệu nội bộ, có thể quan sát trong bảng biến. Dùng tên biến có nghĩa để khi đọc lại, bạn nhận ra đâu là tín hiệu từ người vận hành và đâu là tín hiệu từ mô hình.
Ví dụ, đặt tên cảm biến là ProductDetected và lệnh chạy là ConveyorRun. Hãy ghi bên cạnh ý nghĩa của mức 1 và mức 0. Ở bước đầu, bạn có thể làm việc với tên biến tượng trưng, rồi đối chiếu địa chỉ I/O theo mô hình mà giảng viên cung cấp nếu buổi học có phần thực hành.
3. Dùng bộ đếm CTU để đếm theo cạnh lên
Trong bài học PLC này, một lần đếm tương ứng với tín hiệu cảm biến đổi từ 0 sang 1. Nếu sản phẩm đứng trong vùng phát hiện, tín hiệu vẫn giữ mức 1 nhưng số đếm chỉ tăng ở cạnh lên đầu tiên. Với PLC Siemens S7-1200, khối CTU tăng giá trị CV khi đầu vào CU chuyển từ 0 sang 1. Đặt giá trị đích PV bằng 5 và dùng trạng thái đạt ngưỡng để kết thúc lô. Xem phần Counter operations trong tài liệu hệ thống S7-1200 của Siemens.
Trong mô phỏng, hãy theo dõi cạnh lên của tín hiệu cảm biến và chỉ chấp nhận sự kiện đếm khi băng đang chạy. Nếu cảm biến đã ở mức 1 lúc bấm Start, chờ tín hiệu trở về 0 rồi mới đếm ở lần chuyển lên 1 tiếp theo. Quy ước này giúp bạn kiểm tra tình huống có sẵn sản phẩm trước cảm biến khi khởi động bài tập.

4. Kiểm thử 5 tình huống trên phần mềm mô phỏng
Chạy bình thường. Tạo năm xung riêng biệt. Kết quả mong đợi là số đếm bằng 5, băng tải dừng và báo đủ lô.
Cảm biến giữ mức 1. Sau khi tạo một cạnh lên, giữ đầu vào ở mức 1 qua nhiều vòng quét. Kết quả mong đợi là số đếm chỉ tăng một lần.
Tạm dừng giữa lô. Bấm Stop khi số đếm đang là 2 và tạo thêm một xung cảm biến. Số đếm vẫn là 2. Sau khi bấm Start lại, xung hợp lệ tiếp theo đưa số đếm lên 3.
Cảm biến đã có tín hiệu trước khi chạy. Giữ cảm biến ở mức 1 rồi bấm Start. Số đếm chỉ tăng khi cảm biến đã về 0 và xuất hiện cạnh lên mới.
Reset sau khi đủ lô. Bấm Reset khi băng tải đã dừng. Số đếm về 0, đèn đủ lô tắt và băng vẫn dừng cho đến lệnh Start mới.
5. Lưu kết quả học PLC thành một bài thực hành
Giữ lại bảng I/O, sơ đồ trình tự và kết quả của năm tình huống. Với mỗi lần thử, ghi giá trị đầu vào, kết quả kỳ vọng, kết quả quan sát được và điểm cần sửa nếu hai kết quả khác nhau. Ví dụ, nếu băng tải vừa chạy lại đã phát sinh một lần đếm, hãy kiểm tra cách chương trình xác định cạnh lên khi Start được kích hoạt.
Nếu đang cân nhắc vị trí thực tập, xem thêm lập trình PLC hay bảo trì điện. Để tìm hiểu các bài thực hành với thiết bị, xem chương trình Tự động hóa tại CITARES.
Câu hỏi thường gặp khi học PLC qua băng tải
Cần biết Ladder trước khi học PLC với bài này không? Bạn có thể viết yêu cầu và bảng kiểm thử trước. Nếu mới làm quen Ladder, hãy thử riêng nút Start và Stop trong mô phỏng, sau đó mới thêm cảm biến và bộ đếm. Cách này giúp xác định phần nào tạo ra kết quả sai.
Vì sao học PLC nên kiểm tra cả lúc băng tải đang dừng? Một vật vẫn có thể nằm trước cảm biến khi lệnh chạy đã tắt. Bài kiểm thử lúc dừng giúp bạn xác nhận chương trình giữ số đếm và chỉ ghi nhận sản phẩm sau khi chạy lại đúng quy ước. Nếu thay đổi yêu cầu, hãy sửa cả bảng kiểm thử để phản ánh hành vi mới.



